Çeşitli yaş ve kuru meyvelerin ve meyve sularının bir porsiyon karşılıkları. Ben gebelik diyabeti için kullandım ama farklı diyetlerde de kullanılabilir sanırım.

Elma              1 küçük boy
Muz               yarım adet
Greyfurt          yarım adet
Portakal           1 orta boy
Mandalina        1 büyük boy
Turunç            1 orta boy
Ayva               1/4 orta boy
Armut              1 orta boy
Üzüm              15 iri tane
Nar                1/2 küçük boy
Kavun             1/8 orta boy
Karpuz            1/8 orta boy
Kiraz               12 adet
Kivi                 1 orta boy
Vişne              14 adet
Kayısı              3 adet
Şeftali             1 orta boy
Taze incir         1 adet
Yeni dünya       6 adet
Yeşil erik          10 adet
Kırmızı erik        5 adet
Çilek               12 adet
Greyfurt suyu   1 çay bardağı
Portakal suyu   1 çay bardağı
Nar suyu         1/3 su bardağı
Vişne suyu       1/3 su bardağı
Üzüm suyu       1/3 çay bardağı
Elma suyu        1/3 su bardağı
Kuru incir         1 adet
Kuru erik          5 adet
Kuru kayısı       3 adet
Kuru üzüm       1 çorba kaşığı
Hurma             3 adet
Trabzon hurma  1/2 adet
Mango             1 küçük boy

Bir dilim ekmek yerine yiyebileceğiniz çeşitli yiyeceklerin miktarı. Ben gebelik diyabeti için kullandım ama farklı diyetlerde de kullanılabilir sanırım.

   Kuru baklagiller   4 yemek kaşığı   (kuru fasulye, nohut, mercimek, barbunya, kuru bakla)
   Çorbalar           1 kase              (mercimek çorbası, şehriye, pirinç, tarhana, domates, ezogelin)
   Pilavlar             3 yemek kaşığı   (pirinç pilavı, bulgur pilavı)
   Makarna           3 yemek kaşığı   (makarna, kuskus, erişte)
   Yufka              1/4 adet
   Patates           1 küçük boy      (haşlama)
   Kestane           2 orta boy
   Mısır                1 su bardağı      (yağsız, patlamış)
   Mısır                1/2 orta boy / 2 yemek kaşığı   (haşlanmış)
   Grissini             2 adet
   Galeta             1 adet
   Etimek             2 adet
   Leblebi             1 çay bardağı (sarı, beyaz)
   Etiform             Yarım paket/ 5 adet (altınbaşak)

Geçen yazımda,  Gebelik Diyabeti / Gestasyonel Diyabet (bilgi, teşhis),  gebelik diyabeti hakkında kısa bilgi vermiş ve teşhis sürecimi aktarmıştım.

Jinekoloğum uygun bir diyet hazırlanması için beni diyetisyene yönlendirdi. Diyet deyince aklınıza aç kalınan zayıflama diyetleri gelmesin. 6 öğünden oluşan bu diyeti bitirebilmek için bütün gün boyunca tıkınıyordum (3 ana, 3 de ara öğün).

Diyetteki temel amaç kan şekerinin artış ve düşüşlerinin yavaş bir şekilde gerçekleşmesini sağlamak, gün boyunca kan şekerini mümkün olduğunca belirli bir seviyede tutmaktı. Tamamen yasak olan tek gıda beyaz şekerdi (ve bal, pekmez gibi diğer kompleks şekerler). Günde toplam 3 porsiyon meyve yiyordum ve porsiyonlarına dikkat ettiğim sürece istediğim meyveyi yiyebiliyordum (örn: 1 orta boy elma = yarım muz = 1 porsiyon meyve). Hemen her öğünde bana fazla gelen miktarda kepek ekmeği hakkım vardı. Bunları da diyetisyenimin verdiği ekmek değişim listesinden çorba, pilav gibi gıdalarla değiştirebiliyordum. Fakat beyaz karbonhidratlardan çok fazla tüketmemem gerekliydi. Yağ asitleri bebek için gerekli olduğundan süt ürünleri ve eti yağsız yemem gerekmedi. Ancak, diyetisyenim kızartma ve tereyağı gibi gıdaları yemem gerektiğini belirtti (kimseye bir yararı yokmuş). Tereyağ niyetine az miktarda Becel yiyebileceğimi iletti.

Diyeti bir hafta süre ile uyguladıktan sonra açlık ve tokluk(yemekten 2 saat sonra) şekerimi ölçmem gerekti. Eğer değerler yüksek çıksaydı insülin iğnelerine ihtiyacım olacaktı. Ama değerler normal sınırlar içinde idi ve Ilgaz'ın doğumuna kadar bu diyete devam ettim.

Kan şekeri ölçüm cihazları
Kan şekerimi haftalık olarak kontrol ettirmem gerekiyordu. Eczanelerde kan şekerini 5 YTL'ye parmağınızdan bir damla kan ile ölçüyorlar. Bu ölçüm basit cihazlar sayesinde yapılıyor. Hem fizibilite hem de kolaylık açısından sürekli eczaneye gitmek yerine bu cihazlardan bir tane edinmeye karar verdim. Doğubank'tan cihaz(30 YTL 10 strip ile birlikte), 50 strip ve bir sürü iğneyi(sanırım 200) toplam 90 YTL'ye aldım. Ne yazıkki, ve elbette bir pazarlama stratejisi olarak, stripler standart değil. Yani hangi marka cihazı kullanıyorsanız, aynı markanın striplerini almak zorundasınız. Bu nedenle kan şekeri ölçüm cihazı alacakların, stripleri kolayca edinebilmek için, yaygın satılan bir marka tercih etmelerinde yarar var. Cihazın fiyatını çıkartınca her ölçüm 1 YTL'ye gelmiş oldu. Ben de işi eğlenceye çevirdim. Ailede parmağını delmediğim kimse kalmadı. En büyük dilim pasta, en düşük kan şekerine şeklinde yarışmalar düzenlemeye bile kalkıştım.

Gebelik diyabeti ile daha sağlıklı hamilelik ve bebek
Gestasyonel diyabetle hem hamileliğin yan etkilerini en aza indirip, hem de daha sağlıklı bir bebeğe kavuşabilirsiniz. Diyetisyenim diyetimi hazırlarken, yalnızca diyabeti değil, tüm hamilelik ihtiyaçlarımı göz önünde bulundurdu. Böylece gebelikte gerekli besinleri mükemmel bir düzen içinde almış oldum. Eğer anne bebeğinin büyümesi için gerekli bazı elementleri (kalsiyum gibi) yedikleri ile sağlayamıyorsa, bu elementler annenin stoklarından (kemikler) karşılanıyor. Diyetime uyabilmem için tüm günümü planlı bir şekilde geçirmek durumunda kaldım. Böylece hamilelik dönemimi çok iyi değerlendirme fırsatım oldu. En önemlisi, bu plan sayesinde ve kan şekerini düşük tutma motivasyonu ile düzenli olarak egzersiz yaptım. Bu egzersizlerin (ayrı bir yazı konusu) hamileliğimi zinde geçirmemde ve kolay doğum yapmamda üstün katkısı oldu. Hamileliğim süresince diyet ve egzersizlerin yardımıyla yalnızca gerektiği kadar kilo almış oldum. Eğer bu sorunla karşılaşmasaydım bu kadar düzgün beslenip düzenli egzersiz yapmam mümkün olmayacaktı.

Endişelerim
Kafamdaki her soru işareti için yaptığım gibi, test sonuçlarını alır almaz konuyu internette araştırmaya başladım. Kendi bebeğime zarar verebileceğimi okuduğumda çok korktum. Hemen doktorumu arayıp sonuçları ilettim ve "kötü bişey di mi bu?" diye sordum. O da "ciddiye alınması gereken bir şey ama kontrol altına alabiliriz" dedi. Diyetle beraber düşük test sonuçlarını gördükçe içim rahatlıyordu. Bu bakımdan evde cihazınızın olması çok iyi. Bir sonraki kontrolüme kadar pek çok kez test yaptım. Doktorumun her şeyin yolunda olduğunu söylemesi ile endişe etmeyi bıraktım.

Yasaklar yasaklar
Hele de hamile iken, güzel şeyleri yemenin yasak olması pek hoş bir durum değil. Bebek üzerindeki etkileri bilinmediğinden hamilelikte tatlandırıcılar da önerilmiyor. Hem şeker, hem de tatlandırıcının yasak olması, her türlü tatlının yasak olması anlamına geliyor. Ancak sınırlı bir süre için olması bir motivasyon kaynağı. Aynı zamanda bu diyeti bebeğinizin iyiliği için bir fedakarlık olarak yapıyorsunuz ve annelik = fedakarlık demek. Ben de doğumdan sonra yiyeceğim tatlıların listesini tutuyordum hamileyken. Şimdi ise genelde bisküvi ve çikolatadan başka bir şey aramıyorum. Çünkü evde tatlıların en tatlısı var :)

Türkiye'de diyabetli olmak kolay bir şey değil. Diyabetlimiz çok olduğu halde, marketlerde diyabetik ürün yetersiz. İçindekilere baktığınızda bütün güzel şeylerin şeker içerdiğini görüyorsunuz. 8 aylık hamileyken diyete bağlı kalmaktan iyice bayıldığım bir gün markete gittim. Bütün raflarda tırım tırım kendime uygun yiyecek aradım. Çok sayıda tuzlu ıvır zıvır ve %100 meyve içeren bir reçel aldım. İlginçtir, diyabetik ürün değil, normal reçel rafındaydı. Hesaplarıma göre 20 gram kadarı 1 porsiyon meyve ediyordu ve bu da 1 dilim ekmeği kalınca kaplamaya yetiyordu. Bu reçel hamileliğimin kalanını kurtardı.

Tatlı tarifleri
Lavuk Göğsü (Bir dilim peynir, bir dilim ekmek, 1 porsiyon meyve karşılığı)
Bir dilim mısır ekmeğini labne peyniri ve %100 reçelle kaplayın

Lezafet (Bir dilim peynir, bir dilim ekmek, 1 porsiyon meyve karşılığı)
Yarım muzu dilimleyin
2 adet kestaneyi haşlayın, soyun ve dilimleyin, muzlarla karıştırın
Labne peynirini (yaklaşık 30 gram) biraz sütle sulandırarak krema elde edin, diğer malzemelerin üzerine akıtın
Kıyılmış fındıkla süsleyin

Afiyet olsun!

Kitubi'ye E-posta ile Abone Olun

in english

Birkaç yıl önce şeker hastası olduğumdan şüphelenerek bir dizi test yaptırmıştım. Babamda tip 2 diyabet vardı ve sık susadığımı düşünüyordum. Değerler normal sınırlar içinde olmakla birlikte üst sınıra daha yakındı. Doktorum babamdan dolayı risk altında olduğumdan yıllık olarak kontrol ettirmemi önerdi. Lakin değerlerin normal çıkması ile aklımdan çıktı gitti ve kontrol falan da ettirmedim.

Kadın doğum doktorum gebeliğimin 24. haftasındaki rutin kontolümde gestasyonel diyabeti açıkladı ve kontrol için test istedi. Hamileliğin bir sürü acayip olası yan etkisi içinde, bunun bende çıkacağından emindim, ve çıktı da.

Edindiğim bilginin kısa özeti:
Gestasyonel diyabet, bazı kadınlarda, hamilileliklerinin 24-28. haftaları arasında ortaya çıkan bir tür şeker hastalığı. Çoğunlukla ailesinde tip 2 diyabet olan ya da hamileliklerinde fazla kilo alan kadınlarda görülüyor. Genelde doğumla birlikte ortadan kalkıyor ama ileride şeker hastası olma potansiyelinizin yüksek olduğu anlamına da geliyor.

Kontrol altına alınmadığında bebek için önemli riskler oluşturuyor. Vücutta şekerin kandan hücrelere taşınması işi pankreastan salgılanan insülin hormonu aracılığı ile yapılıyor. Bebeğin ihtiyacı olan şeker annenin kanından plasenta aracılığı ile taşınıyor. Ancak, bu şekeri hücrelere iletecek olan insülin plasenta kanalı ile iletilmiyor ve bebeğin kendi pankreası tarafından üretiliyor. Şekerin yüksek olması durumunda bebek bu şekerden kurtulmak için normalden fazla insülin üretimine ihtiyaç duyuyor. Bu fazla insülin yardımı ile fazla şeker hücrelere gidiyor. Sonuç olarak, bebeğin hücrelerinde ihtiyacından fazla enerji depolanmış oluyor. Bu durumda tosun tabir edilen iri bir bebek meydana gelebiliyor. Her ne kadar tosuncuklar toplumumuzda rağbet görse de, bebek ve anne için doğum güçleşiyor ve yaralanma riskleri artıyor. Aynı zamanda şekerden kaynaklı irilik bebeğin obez bir çocuk olmasına da yol açabiliyor. Başka bir risk de, bebeğin bu yüksek insülin üretimine alışarak doğum sonrasında da fazla insülin üretmeye kalkışması ihtimali. Bebek fazla insülin salgılıyor ama sütten fazla şeker sağlanmıyor. Bebeğin ani şeker düşüklüğü (hipoglisemi) krizine girmesi riski ortaya çıkıyor. Bu da yenidoğan bebekte beyin hasarı gibi ciddi sorunlara yol açabiliyor.

Buraya kadar oldukça kötü görünüyor değil mi? Hemen telaşa kapılmayın çünkü yukarıda söz ettiğim şeyler hep yüksek şekerin kontrol altına alınmadığı durum için geçerli (bu da aslında farkedilmemesi demek sanırım). Benim şekerim kadın doğumcum (Alper Mumcu) ve diyetisyenimin (Ayşe Korkmaz) de yardımıyla kolayca kontrol altına alındı ve 3095 gram ağırlığında tamamen sağlıklı bir bebek dünyaya getirdim. Eğer doktorunuzun tavsiyelerine uyarsanız siz ve bebeğiniz için avantajlar bile sağlıyor. Nasıl mı? Bir sonraki yazımı okuyun.

Teşhis süreci:
24. hafta kontrolünde doktorum benden bir test yaptırmamı istedi (24-28 hafta arasında yapılabiliyor). Bu testi yaparken gün içinde (aç olmak gerekmiyor) 50 gram glikoz içeren bir oralet içirdiler. Oraleti içmeden önce ve içtikten bir saat sonra şekerim ölçüldü. Sonrasındaki değer (tokluk şekeri deniyor) olması gerekenden yüksek çıktı. Doktorum bunun yüksek çıkmasının ille de gestasyonel diyabet olduğu anlamına gelmeyeceğini ve başka bir tetkik daha yapılması gerektiğini iletti. Bu test 100 gram'lık glikoz yükleme (OGTT) testi idi ve maalesef bunun sonucunun da pozitif çıkması ile durumum kesinleşmiş oldu.

Şeker yükleme testi (OGTT):
Sabah aç olarak laboratuvara gittim. Birden çok kez kan alınacağından kolum delik deşik olmasın diye kelebek taktılar. Açken kan ve idrar örneği verdim. Daha sonra 100 gram glikoz içeren feci derecede şekerli bir limonata içirdiler. Limonatayı içtikten 1,2 ve 3 saat sonra yine kan ve idrar örneği aldılar. Test sürecinde bir şey yemeniz ve laboratuvardan ayrılmanız yasak. Zaten aç karnına o kadar şekeri içtikten sonra, 3 saat de hiçbir şey yemeden bekleyince ortalıkta dolanacak haliniz kalmıyor. Benim biraz başım döndü ve hafif gözüm karardı. Ve o vaziyette vakit geçirebilmek için tek yapabildiğim magazinlerdeki resimlere bakmak oldu. Biraz şekerleme yapmak istedim ama ona da izin vermediler, sonuçları etkiliyormuş. OGTT yaptıracaklara tavsiyem, laboratuvar seçerken rahat bir kanepesi olmasına dikkat etmeleri ve test için yalnız başlarına gitmemeleri (en azından test bitiminde yalnız ayrılmayacak şekilde ayarlama yapılabilir).  Test uzun sürdüğü ve takip gerektirdiğinden (aç bir hamileyi uyanık tutmaya çalışmak kolay iş değil doğrusu :)) bazı laboratuvarlar randevu ile yapıyorlar bu testi (örnek Nişantaşı, Amerikan hastanesinin lab'ı). Bu ihtimale de dikkat etmekte yarar var.

Jinekolojistim beni uygun bir diyet hazırlanması için diyetisyene yönlendirdi. Eğer şekerim diyetle kontrol altına alınamasaydı insülin iğnelerine ihtiyacım olacaktı...devamı var

Kitubi'ye E-posta ile Abone Olun

in english